Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością regulowania składek na ubezpieczenie
społeczne. Jednym z dobrowolnych elementów tego systemu jest ubezpieczenie chorobowe, które umożliwia
przedsiębiorcom skorzystanie ze zwolnienia lekarskiego i pobieranie zasiłku chorobowego. Jednak wiele osób
nie wie, kiedy ZUS płaci za L4 na własnej działalności i na jakich zasadach można
z niego skorzystać.
Chorobowe na działalności – podstawowe informacje
Przedsiębiorca, który chce mieć prawo do zasiłku chorobowego, musi
zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i regularnie opłacać składki
. Prawo do świadczenia nabywa się po upływie tzw. okresu wyczekiwania, który wynosi
90 dni
nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu (Art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.
o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).
W przypadku zachorowania
przedsiębiorca może skorzystać ze zwolnienia lekarskiego (L4), ale tylko wtedy,
gdy nie wykonuje pracy zarobkowej w okresie jego trwania
. Każda forma aktywności zawodowej podczas zwolnienia może skutkować utratą prawa do świadczenia.
L4 na działalności gospodarczej – jak wygląda?
Właściciel firmy jednoosobowej na zwolnieniu lekarskim ma
obowiązek poinformować ZUS o swojej niezdolności do pracy
. Zwolnienie wystawione przez lekarza w formie elektronicznej (e-ZLA) trafia automatycznie do systemu
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale przedsiębiorca musi jeszcze
samodzielnie złożyć wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego (formularz ZUS Z-3b)
.
Podczas zwolnienia lekarskiego przedsiębiorca:
- nie może prowadzić działalności gospodarczej,
-
nie powinien wykonywać żadnych czynności związanych z biznesem, które mogłyby wskazywać na aktywność
zawodową, - musi przestrzegać zaleceń lekarza.
Naruszenie tych zasad może skutkować koniecznością zwrotu wypłaconego zasiłku. ZUS ma prawo kontrolować osoby
przebywające na L4 i sprawdzać, czy nie wykonują czynności związanych z działalnością
gospodarczą (Art. 17 ust. 1 ww. Ustawy o świadczeniach pieniężnych).
Ile wynosi L4 na własnej działalności?
Wysokość zasiłku chorobowego dla przedsiębiorcy zależy od
podstawy wymiaru składek
. Podstawę do jego obliczenia stanowi
przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe z ostatnich 12 miesięcy
przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy.
Wysokość zasiłku wynosi:
- 80% podstawy wymiaru – za okres niezdolności do pracy,
-
100% podstawy wymiaru – jeśli niezdolność do pracy wynika z ciąży, wypadku w drodze do pracy lub
konieczności poddania się badaniom dla dawców narządów (Art. 11 Ust. 2 ww. ustawy).
Świadczenie wypłacane jest za każdy dzień choroby, także za dni wolne od pracy. ZUS przekazuje
pieniądze w ciągu 30 dni od dostarczenia wymaganych dokumentów.
Jak obliczyć składki ZUS przedsiębiorcy na zwolnieniu lekarskim?
Chorobowe na własnej działalności wpływa na wysokość składek ZUS, ale nie zwalnia z ich
całkowitej płatności. Podczas L4 przedsiębiorca:
- nie opłaca składek na ubezpieczenie społeczne (jeśli otrzymuje zasiłek chorobowy),
-
nadal musi opłacać składkę zdrowotną, niezależnie od tego, ile dni był na zwolnieniu (Art. 81 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych).
Jeżeli przedsiębiorca był niezdolny do pracy przez część miesiąca, podstawę wymiaru składek społecznych
można proporcjonalnie obniżyć.
Własna działalność a L4 – na co uważać?
L4 dla przedsiębiorców niesie ze sobą pewne ryzyko. Przede wszystkim ZUS może przeprowadzić kontrolę, aby
sprawdzić, czy osoba na zwolnieniu faktycznie nie pracuje.
Należy również pamiętać, że:
- jeśli przedsiębiorca nie opłacił składki chorobowej w terminie, może stracić prawo do zasiłku,
-
prowadzenie biznesu podczas L4 (np. wystawianie faktur, odbieranie telefonów) może być traktowane jako
naruszenie warunków zwolnienia, -
wysokość zasiłku zależy od zadeklarowanej podstawy składek – minimalne opłacanie składek oznacza niską wartość
świadczenia.
Aby uniknąć ryzyka utraty świadczeń, dobrze skorzystać z profesjonalnej usługi, jaką jest
prowadzenie księgowości
. Powierzenie formalności specjalistom pozwala przedsiębiorcy skupić się na rekonwalescencji, bez obaw
o ewentualne konsekwencje związane z samodzielnym prowadzeniem spraw firmy w trakcie zwolnienia
lekarskiego.
Zwolnienie lekarskie na działalności gospodarczej a praca na etacie
Co w sytuacji, gdy przedsiębiorca jednocześnie prowadzi firmę i pracuje na etacie?
W takim przypadku zwolnienie lekarskie obowiązuje w obu miejscach pracy. Oznacza to, że osoba
na L4 nie może wykonywać obowiązków zawodowych ani w ramach działalności gospodarczej, ani
na umowie o pracę.
ZUS i pracodawca mogą skontrolować, czy zwolnienie jest wykorzystywane zgodnie z jego przeznaczeniem.
W przypadku nadużycia:
- przedsiębiorca może stracić prawo do zasiłku,
- pracownik etatowy może zostać ukarany przez pracodawcę, a nawet zwolniony z pracy.
Zatem zwolnienie lekarskie na działalności gospodarczej daje prawo do zasiłku chorobowego, ale wymaga
spełnienia określonych warunków. Przedsiębiorca musi być objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, opłacać składki
w terminie i nie podejmować żadnej działalności zarobkowej w trakcie zwolnienia.